Konsep Akad dalam Islam: Kajian Turats dan Kontemporer

Authors

  • Eka Wahyu Hestya Budianto Author

Keywords:

Akad, Islam, Turats, Kontemporer

Abstract

Buku yang ada di tangan pembaca ini lahir dari kegelisahan akademik dan praktis akan pentingnya pemahaman yang utuh tentang konsep akad dalam hukum Islam. Di tengah pesatnya perkembangan ekonomi syariah baik di Indonesia maupun di dunia, pemahaman tentang akad—yang merupakan fondasi utama setiap transaksi—menjadi sangat krusial. Sayangnya, masih banyak kalangan yang memandang akad sekadar sebagai perjanjian biasa tanpa menggali kekayaan konseptual yang ditawarkan oleh fikih Islam. Padahal, hukum Islam telah mengatur akad dengan sangat detail, mulai dari prinsip kebebasan berakad, rukun, syarat, hingga dampak dan berakhirnya suatu akad.
Buku ini dirancang untuk menjawab kebutuhan akan referensi yang mendalam namun sistematis tentang akad. Pembahasan diawali dengan konsep kebebasan berakad dalam perspektif berbagai mazhab fikih—Zahiri, Syafi’i, Hanafi, Maliki, hingga Hanbali—serta perbandingannya dengan prinsip otonomi kehendak dalam hukum Eropa. Perbandingan ini penting untuk menunjukkan keunggulan hukum Islam yang tidak mengenal kebebasan mutlak, melainkan kebebasan yang bertanggung jawab dan berorientasi pada kemaslahatan. Selanjutnya, dibahas pula asas-asas akad yang menjadi pijakan setiap transaksi, seperti prinsip sukarela, amanah, kehati-hatian, kepastian, saling menguntungkan, kesetaraan, transparansi, hingga kebebasan berakad itu sendiri.
Salah satu keunikan buku ini adalah pembahasannya tentang konsep niat dalam muamalah. Niat sering dipahami semata sebagai urusan ibadah ritual, padahal dalam akad, niat memiliki peran yang sangat signifikan dalam menentukan sah atau tidaknya sebuah transaksi. Rukun akad, shighah (ijab dan qabul), serta berbagai bentuknya—baik dengan lisan, perbuatan, isyarat, maupun tulisan—juga diuraikan secara rinci dengan merujuk pada Kompilasi Hukum Ekonomi Syariah (KHES) dan pendapat para fukaha klasik.
Tidak berhenti di situ, buku ini juga mengupas tentang subjek hukum (‘aqid) dan kapasitasnya (ahliyyah), termasuk fase-fase perkembangan ahliyyah dan hal-hal yang menghalangi ahliyyah seperti gila, idiot, pingsan, mabuk, sakit kematian, hingga safah (boros). Topik perwalian (wilayah) dan tindakan fudhuli (orang yang melakukan akad untuk pihak lain tanpa wewenang) dibahas secara khusus karena sering menjadi permasalahan dalam praktik perbankan syariah dan lembaga keuangan syariah lainnya.
Objek akad (mahall) juga mendapat perhatian serius. Buku ini menjelaskan syarat-syarat objek akad, mulai dari keberadaannya saat akad, kehalalannya secara syariat, kemampuan menyerahkannya, hingga kejelasannya sehingga tidak menimbulkan gharar (ketidakpastian). Tujuan akad serta kehendak akad (iradah ‘aqdiyyah) menjadi babak penting yang membahas tentang kecacatan kehendak, seperti pemaksaan (ikrah), kesalahan (ghalath), dan penipuan (tadlis). Hal ini sangat relevan dengan prinsip perlindungan konsumen dalam transaksi modern.
Selanjutnya, pembaca akan diajak memahami syarat-syarat akad yang terbagi menjadi syarat in’iqad, syarat sah, syarat nafadz, dan syarat luzum. Dampak akad, pembagian hukum akad, serta macam-macam akad berdasarkan berbagai sudut pandang—seperti akad shahih dan ghair shahih, akad ‘aini dan ghair ‘aini, akad lazim dan jaiz, akad mu’awadhat dan tabarru’—disajikan secara sistematis. Buku ini juga tidak melupakan isu kontemporer seperti ingkar janji dan sanksinya, penulisan transaksi sebagai bukti hukum, serta berakhirnya akad karena pembatalan, kematian, atau tidak adanya ijazah.

Author Biography

  • Eka Wahyu Hestya Budianto

    Penulis bernama lengkap Eka Wahyu Hestya Budianto. Dilahirkan di Jember pada 8 Agustus 1989. Riwayat pendidikan penulis adalah lulusan santri Pondok Modern Darussalam Gontor, Ponorogo, lulus di tahun 2008. Dilanjutkan Sarjana Strata 1/S1 dengan gelar Licence (Lc.), Fakultas Syari’ah wal Qanun, Jurusan Syari’ah Islamiyyah, Universitas Al-Azhar, Kairo, Mesir, lulus di tahun 2015. Kemudian Pascasarjana/S2 dengan gelar Master of Sains (M.Si), Fakultas PS-KTTI, Konsentrasi Ekonomi dan Keuangan Syari’ah, Universitas Indonesia (UI), Jakarta, lulus di tahun 2018. Penulis adalah Dosen Tetap PNS Fakultas Ekonomi UIN Maulana Malik Ibrahim Malang, dengan rumpun ilmu Ekonomi dan Keuangan Syariah. Penulis juga menjabat sebagai Direktur Bait Syariah Indonesia dan CEO Afanin Group. 
    Dalam bidang kepenulisan dan organisasi, penulis pernah menjadi anggota kajian Nun Center, kontributor Buletin Informatika ICMI Orsat Kairo (2010-2011), Pemimpin Redaksi Majalah La Tansa IKPM Kairo (2011-2012), Sekretaris dan Majelis Litbang Perpustakaan Mahasiswa Indonesia Kairo PMIK Kairo (2010-2015) & Direktur Baitul Mal wa Tamwil BMT PAKEIS ICMI (2013-2014), Sekretaris Umum IKPM Kairo (2010-2011), Bendahara Umum PPMI Mesir (2012-2013), Sekretaris Wisma Nusantara Kairo (2012-2014). 
    Dalam bidang talaqqi keilmuan, baik ber-mulazamah dalam waktu lama maupun hanya sebentar, penulis banyak belajar dari fukaha-fukaha dalam dan luar negeri. Saat mondok di Gontor dan kuliah setahun di sana, penulis menimba ilmu dengan para Kyai dan Asatidz, di antaranya: KH. Dr. Abdullah Syukri Zarkasyi, KH. Hasan Abdullah Sahal, Prof. Dr. Amal Fathullah (Rektor UNIDA), Prof. Hamid Fahmi, Ph.D (Direktur INSIST, Birmingham University), H. Syarif Abadi, H. Akrim Mariyat, Dipl.A.Ed. (Manchester University), dan lainnya. 
    Sewaktu kuliah di Al-Azhar University, Kairo, Mesir, baik di bangku perkuliahan maupun ruwaq-ruwaq Masjid Jami Al-Azhar, masyayikh yang pernah penulis menimba ilmu dari mereka di antaranya: Ilmu Akidah, Filsafat & Kalam oleh Syeikh Prof. Dr. Ahmad Thayyib, Syeikh Al-Akbar Al-Azhar. Ilmu Alat Lughah ‘Arabiyah oleh Syeikh Prof. Dr. Fathiy Al-Hijaziy. Ilmu Fikih dan Ushul-nya oleh Syeikh Prof. Dr. Ali Jum’ah Muhammad, Prof. Dr. Sa’duddin Al-Hilaliy & Syeikh Hisyam Kamil. Ilmu Hadis dan Ulumul-nya oleh Syeikh Prof. Dr. Nurruddin Al-’Itr, Prof. Dr. Yusri Rusydi Al-Hasaniy & Dr. Usamah Sayyid Al-Azhariy. 
    Pada saat menempuh pascasarjana di Universitas Indonesia (UI), Jakarta, penulis juga banyak belajar dari dosen-dosen penulis, di antaranya: Prof. Dr. Uswatun Hasanah (Guru Besar UI), Prof. Dr. Amany Lubis (Guru Besar UIN Jakarta), Prof. Dr. Didin Hafidhuddin (Guru Besar UIKA & Pakar Zakat Indonesia), Prof. Dr. Nurul Huda (Guru Besar Ekonomi Syariah), KH. Cholil Nafis, Ph.D. (Ketua MUI Pusat), Hendri Tanjung, Ph.D. (BWI Pusat), Dr. Rizqullah (Komisaris BNI Syariah), Mohamad Soleh Nurzaman, Ph.D (PUSKAS BAZNAS Pusat) dan lainnya. Semoga Allah Ta’ala merahmati dan memberkati mereka semua atas ilmu yang diberikan kepada penulis. Amin Ya Rabbal ‘Alamin.
    Saat ini, penulis aktif menulis, baik berupa jurnal ilmiah terakreditasi nasional maupun internasional, serta buku-buku ilmiah berkaitan dengan Ekonomi Syariah dan Studi Keislaman lainnya. Untuk berinteraksi dengan penulis, bisa lewat email: ekawahyu682@gmail.com dan nomer HP 082332111640.

References

‘Abidin, ‘Alau Al-Din. 1321 H. Qurratu ‘Uyuni Al-Akhyar Takmilatu Raddi Al-Muhtar. Cetakan: Al-Maimaniyyah, Mesir.

‘Abidin, Ibnu. 1272 H. Raddu Al-Muhtar ‘Ala Al-Durru Al-Mukhtar. Cetakan. Al-Amiriyyah, Bulaq.

‘Abidin, Ibnu. 1300 H. Al-’Uqud Al-Durriyyah Fi Tanqihi Al-Fatawaa Al-Hamidiyyah. Cetakan: Al-Amiriyyah, Bulaq.

‘Aqil, Ibnu. 1971 M. Al-Funun. Tahqiq: Juraij Maqdisiy. Cetakan: Beirut.

‘Ashim, Ibnu. Syarhu Miyarah ‘Ala Tuhfah Ibni ‘Ashim Wa Ma’ahu Hasyiyah Al-Hasan Ibni Rahhal Al-Ma’daniy ‘Alaihi. Cetakan: Al-Istiqamah, Mesir.

‘Iyadh, Al-Qadhiy. 1333 H. Masyariqi Al-Anwar. Cetakan: Al-Maghrib.

Afandi, Badamada. 1328 H. Majma’ Al-Anhar Multaqa Al-Abhar. Cetakan: Al-’Amirah, Istanbul.

Al-’Ajluniy. 1405 H. Kasyfu Al-Khafa Wa Mazilu Al-Ilbas. Cetakan: Muassasah Al-Risalah, Beirut.

Al-’Arabiy, Ibnu. 1353 H. ‘Aridhatu Al-Ahwadziy Syarhu Sunan Al-Tirmidziy. Cetakan: Al-Shawiy, Mesir.

Al-’Arabiy, Ibnu. 1376 H. Ahkamu Al-Quran. Cetakan: ‘Isa Al-Babiy Al-Halabiy, Mesir.

Al-’Asqalaniy, Ibnu Hajar. 1384 H. Al-Talkhish Al-Habir. Cetakan: Syirkah Al-Thiba’ah Al-Fanniyyah, Mesir.

Al-’Asqalaniy, Ibnu Hajar. Al-Dirayah Li Takhriji Ahaditsi Al-Hidayah. Cetakan: Maktabah Ibnu Taimiyyah, Mesir.

Al-’Asqalaniy, Ibnu Hajar. Fathu Al-Bariy Syarhu Shahihu Al-Bukhariy. Cetakan: Salafiyyah, Mesir.

Al-Andalusiy, Ibnu Hazm. 1350 H. Al-Mahalliy. Cetakan: Al-Muniriyyah, Kairo.

Al-Anshariy, Zakariya. 1313 H. Asna Al-Mathalib bi Hasyiyah Al-Ramliy ‘Alaihi. Cetakan: Al-Maimaniyyah, Mesir.

Al-Ashfahaniy, Al-Raghib. 1412 H. Mufradatu Alfadzi Al-Quran. Cetakan: Dar Al-Qalam, Damaskus.

Al-Asmandiy. Thariqatu Al-Khilaf Fi Al-Fiqh. Tahqiq: Muhammad Zakiy ‘Abd Al-Barr. Cetakan: Dar Al-Turats, Mesir.

Al-Atasiy. 1352 H. Syarhu Al-Majallah. Cetakan: Hamsh.

Al-Atsir, Ibnu. 1969 M. Jami’u Al-Ushul Min Ahaditsi Al-Rasul. Cetakan: Damaskus.

Al-Azhariy. 1399 H. Al-Zahir. Tahqiq: Muhammad Jabr Al-Alfiy. Cetakan: Wizarah Al-Auqaf, Kuwait.

Al-Ba’liy. 1368 H. Mukhtashar Al-Fatawa Al-Mishriyyah Li Ibni Taimiyyah. Cetakan: Al-Sunnah Al-Muhammadiyah, Mesir.

Al-Ba’liy. 1369 H. Al-Ikhtiyaratu Al-Fiqhiyyah min Fatawa Ibni Taimiyyah. Cetakan: Al-Sunnah Al-Muhammadiyah, Mesir.

Al-Ba’liy. 1385 H. Al-Muthliq ‘Ala Abwabi Al-Muqni’. Cetakan: Al-Maktab Al-Islamiy, Damaskus.

Al-Baghawiy. 1391 H. Syarhu Al-Sunnah. Cetakan: Al-Maktab Al-Islamiy, Damaskus.

Al-Baghdadiy, Al-Qadhiy ‘Abd Al-Wahhab. Al-Isyraf ‘Ala Masail Al-Khilaf. Cetakan: Al-Idarah, Tunis.

Al-Baihaqiy. 1352 H. Al-Sunan Al-Kubra. Cetakan: Hyderabad, India.

Al-Barr, Ibnu ‘Abd. Al-Kafiy Fi Fiqhi Ahli Al-Madinah. Cetakan: Dar Al-Kutub Al-’Ilmiyyah, Beirut.

Al-Buhutiy, Al-Hanbaliy. Syarhu Muntaha Al-Iradat. Cetakan: Mesir.

Al-Buhutiy. 1394 H. Kasysyafu Al-Qina ‘An Matn Al-Iqna’. Cetakan: Al-Hukumah, Makkah Al-Mukarramah.

Al-Bukhariy, Al-Zahid. Mahasin Al-Islam. Cetakan: Al-Qudsiy, Mesir.

Al-Dabbusiy. 1399 H. Ta’sisu Al-Nadzar. Cetakan: Dar Al-Fikr, Beirut.

Al-Damm, Ibnu Abi. 1395 H. Adabu Al-Qada’. Tahqiq: Dr. Muhammad Al-Zuhailiy. Cetakan: Majma’ Al-Lughah Al-’Arabiyyah, Damaskus.

Al-Dardiriy. 1373 H. Hasyiyatu Al-Dasuqiy ‘Ala Al-Syarh Al-Kabir. Cetakan: Musthafa Muhammad, Kairo.

Al-Darimiy. 1349 H. Sunan Al-Daramiy. Cetakan: Al-I’tidal, Damaskus.

Al-Daruquthniy. 1386 H. Sunan Al-Daruquthniy. Cetakan: Dar Al-Mahasin, Kairo.

Al-Fayumiy. 1324 H. Al-Mishbah Al-Munir. Cetakan: Al-Amiriyyah, Bulaq.

Al-Gharnathiy, Ibnu Juzaiy. 1982. Al-Qawanin Al-Fiqhiyyah. Cetakan: Al-Dar Al-’Arabiyyah Li Al-Kuttub, Tunis.

Al-Haitamiy, Ibnu Hajar. 1315 H. Tuhfatu Al-Muhtaj ‘Ala Al-Minhaj Bi Hasyiyata Al-Syarwaniy Wa Al-’Ibadiy. Cetakan: Maimaniyyah, Mesir.

Al-Haitamiy, Ibnu Hajar. Al-Zawajir ‘An Iqtiraf Al-Kabair. Cetakan: Dar Al-Ma’rifah, Beirut.

Al-Haitamiy. 1308 H. Al-Fatawa Al-Fiqhiyyah Al-Kubra. Cetakan: Al-Maimaniyyah, Mesir.

Al-Hakim. 1341 H. Al-Mustadrak. Cetakan: Hyderabad, India.

Al-Hammam, Ibnu. 1319 H. Fathu Al-Qadir ‘Ala Al-Hidayah ma’a Al-’Inayah Wa Al-Kifayah. Cetakan: Al-Maimaniyyah, Mesir.

Al-Hasan, Abu Al-Malikiy. Kifayatu Al-Thalib Al-Rabbaniy Hasyiyah Al-’Adawiy ‘Alaihi. Cetakan: Dar Al-Ma’rifah, Beirut.

Al-Hashkafiy. 1328 H. Al-Durr Al-Muntaqa Syarhu Multaqa Al-Abhar. Cetakan: Al-’Amirah, Istanbul.

Al-Haththab. 1329 H. Mawahibu Al-Jalil Syarhu Mukhtashar Khalil. Cetakan: Al-Sa’adah, Mesir.

Al-Hishniy. 1347 H. Kifayatu Al-Akhyar. Cetakan: Al-Muniriyyah, Mesir.

Al-Jallab, Ibnu Al-Bashriy Al-Malikiy. 1408 H. Al-Tafri’. Cetakan: Dar Al-Gharb Al-Islamiy, Beirut.

Al-Jauziy, Ibnu. 1408 H. Itsaru Al-Inshaf Fi Atsar Al-Khilaf. Cetakan: Dar Al-Salam, Mesir.

Al-Jauziyyah, Ibnu Qayyim. 1374 H. I’lamu Al-Muwaqqi’in ‘An Rabbi Al-’Alamin, Cetakan: Al-Sa’adah, Mesir.

Al-Jauziyyah, Ibnu Qayyim. Badai’ Al-Fawaid. Cetakan: Muniriyyah, Mesir.

Al-Jurjaniy, Al-Syarif. 1971 M. Al-Ta’rifat. Cetakan: Al-Dar Al-Tunisiyyah.

Al-Kananiy, Ibnu Salman. 1301 H. Al-’Aqd Al-Munadzdzam Li Al-Hukkam. Cetakan: Al-’Amirah, Mesir.

Al-Kasaniy. 1327 H. Badai’ Al-Shanai’ Fi Tartibi Al-Syarai’. Cetakan: Al-Jamaliyyah, Mesir.

Al-Mahalliy. 1394 H. Hasyiyata Qalyubiy Wa ‘Umairah ‘Ala Syarhi Al-Minhaj. Cetakan: ‘Isa Al-Babiy Al-Halabiy, Mesir.

Al-Mahasin, Abu Al-Hanafiy. 1363 H. Al-Mu’tashar Min Al-Mukhtashar Min Musykili Al-Atsar. Cetakan: Hyderabad, India.

Al-Mathriziy. 1408 H. Al-Mughrib. Tahqiq: ‘Abdullah Al-Turkiy dan ‘Abd Al-Fattah Al-Halw.Cetakan: Hajr, Mesir.

Al-Mawwaq. 1329 H. Al-Taj Wa Al-Iklil Syarhu Mukhtashar Khalil. Cetakan: Al-Sa’adah, Mesir.

Al-Maziriy. 1992 M. Al-Mu’lim Bi Fawaidi Muslim. Cetakan: Dar Al-Gharb Al-Islamiy, Beirut.

Al-Mujaddadiy. 1407 H. Al-Ta’rifat Al-Fiqhiyyah. Cetakan: Karatisyiy.

Al-Mundzir, Ibnu. 1406 H. Al-Isyraf ‘Ala Mazhahib Ahli Al-’Ilm. Cetakan: Qatar.

Al-Mundzir, Ibnu. 1408 H. Al-Iqna’. Cetakan: Al-Riyadh.

Al-Mundziriy. 1369 H. Mukhtashar Sunan Abiy Dawud. Cetakan: Anshar Al-Sunnah Al-Muhammadiyah, Mesir.

Al-Nasafiy. 1311 H. Thalabatu Al-Thalabah. Cetakan: Al-’Amirah, Istanbul.

Al-Nasaiy. 1348 H. Sunan Al-Nasaiy. Cetakan: Al-Mishriyyah, Kairo.

Al-Nawawiy. 1349 H. Syarhu Al-Nawawiy ‘Ala Shahihi Muslim. Cetakan: Al-Mishriyyah, Kairo.

Al-Nawawiy. 1388 H. Raudhatu Al-Thalibin. Cetakan: Al-Maktab Al-Islamiy, Damaskus.

Al-Nawawiy. 1408 H. Tahriru Alfadzi Al-Tanbih. Cetakan: Dar Al-Qalam, Damaskus.

Al-Qarafiy. 1344 H. Al-Furuq. Cetakan: Dar Ihya’ Al-Kutub Al-’Arabiyyah, Mesir.

Al-Qariy, Mulla Ali. 1309 H. Mirqatu Al-Mafatih Syarhu Misykatu Al-Mashabih. Cetakan: Al-Maimaniyyah, Mesir.

Al-Qariy. 1401 H. Majallah Al-Ahkam Al-Syar’iyyah ‘Ala Madzhab Ahmad Ibni Hanbal. Cetakan: Tihama, Jeddah.

Al-Qayyim, Ibnu. 1358 H. Ighatsatu Al-Lahfan Min Mashaidi Al-Syaithan. Cetakan: Ansharu Al-Sunnah Al-Muhammadiyah, Mesir.

Al-Sa’diy. Al-Tanaf Fi Al-Fatawa. Tahqiq: Shalahuddin Al-Nahiy. Cetakan: Baghdad.

Al-Salam, Al-’Izz Ibnu ‘Abd. Qawa’id Al-Ahkam Fi Mashalihi Al-Anam. Cetakan: Dar Al-Kutub Al-’Ilmiyyah, Beirut.

Al-Salam, Al-’Izz Ibnu. Fatawa Al-’Izz Ibni ‘Abd Al-Salam. Cetakan: Maktabah Al-Quran, Mesir.

Al-Samarqandiy. 1405 H. Fatawa Abi Al-Laits. Cetakan: India.

Al-Samnaniy. 1404 H. Raudhatu Al-Qudhah. Tahqiq: Shalahuddin Al-Nahiy. Cetakan: Muassasah Al-Risalah, Beirut.

Al-Sarkhasiy. 1324 H. Al-Mabsuth. Cetakan: Al-Sa’adah, Mesir.

Al-Subukiy, Ibnu. 1411 H. Al-Asybah wa Al-Nazhair. Cetakan: Dar Al-Kutub Al-’Alamiyyah, Beirut.

Al-Suyuthiy. 1378 H. Al-Asybah wa Al-Nazhair. Cetakan: Musthafa Al-Babiy Al-Halabiy, Mesir.

Al-Syafi’iy. 1326 H. Al-Umm. Cetakan: Al-Amiriyyah, Bulaq.

Al-Syanqithiy. 1403 H. I’dadu Al-Mahj Min Al-Manhaj. Cetakan: Qatar.

Al-Syarbiniy. 1377 H. Mughniy Al-Muhtaj Syarhu Al-Minhaj. Cetakan: Musthafa Al-Babiy Al-Halabiy, Mesir.

Al-Syaukaniy. 1405 H. Al-Sail Al-Jarrar Al-Mutadaffiq ‘Ala Hadaiq Al-Azhar. Cetakan: Dar Al-Kutub Al-’Ilmiyyah, Beirut.

Al-Syiraziy. 1379 H. Al-Muhadzdzab. Cetakan: Musthafa Al-Babiy Al-Halabiy, Mesir.

Al-Tahanawiy. 1862 M. Kasysyafu Ishthilahati Al-Funun. Cetakan: Kalkutah.

Al-Zabidiy. 1406 H. ‘Uqudu Al-Jawahir Al-Manfiyyah Fi Adillati Madzhab Abi Hanifah. Cetakan: Muassasah Al-Risalah, Beirut.

Al-Zamakhsyariy. 1982 M. Asasu Al-Balaghah. Cetakan: Dar Al-Ma’rifah, Beirut.

Al-Zarkasyiy. 1402 H. Al-Mantsur Fi Al-Qawa’id. Cetakan: Wizaratu Al-Auqaf, Kuwait.

Al-Zarqaniy. 1307 H. Syarhu Al-Zarqaniy ‘Ala Khalil Wa Hayiyah Al-Bananiy ‘Alaihi. Cetakan: Muhammad Musthafa, Mesir.

Basya, Muhammad Qadriy. 1931 M. Mursyidu Al-Hairan Ila Ma’rifati Ahwali Al-Insan. Cetakan: Al-Amiriyyah, Mesir.

Baththal, Ibnu Al-Rukbiy. 1379 H. Al-Nudzmu Al-Musta’dzab Fi Syarhi Gharibi Al-Muhadzdzab. Cetakan: Musthafa Al-Babiy Al-Halabiy, Mesir.

Farhan, Ibnu. 1406 H. Durratu Al-Ghawwash Fi Muhadharah Al-Khawwash. Cetakan: Muassasah Al-Risalah, Beirut.

Faris, Ibnu. 1368 H. Mu’jam Maqayis Al-Lughah. Cetakan: Dar Ihya’ Al-Kutub Al-’Arabiyyah, Mesir.

Faris, Ibnu. 1403 H. Hilyatu Al-Fukaha’. Tahqiq: Dr. ‘Abdullah Al-Turkiy. Cetakan: Beirut.

Haidar, ‘Aliy. Duraru Al-Hukkam Syarhu Majallah Al-Ahkam. Cetakan: Maktabah Al-Nahdhah, Beirut dan Baghdad.

Hanbal, Ahmad Ibnu. 1313 H. Musnad Al-Imam Ahmad Ibni Hanbal. Cetakan: Al-Maimaniyyah, Mesir.

Hubairah, Ibnu. 1398 H. Al-Ifshah ‘An Ma’aniy Al-Shahhah. Cetakan: Al-Riyadh.

Kumpulan Ulama India. 1310 H. Al-Fatawa Al-Hindiyyah (Al-’Almacairah). Cetakan: Al-Amiriyyah, Bulaq.

Lajnah Mukawwanah min Iddati Ulama wa Fukaha fi Al-Khilafah Utsmaniyah. 1388 H. Majallah Al-Ahkam Al-’Adliyyah. Cetakan: Beirut.

Majah, Ibnu. 1373 H. Sunan Ibnu Majah. Tahqiq: Muhammad Fuad ‘Abd Al-Baqiy. Cetakan: ‘Isa Al-Babiy Al-Halabiy, Mesir.

Malik. 1323 H. Al-Mudawwanah Al-Kubra. Cetakan: Al-Sa’adah.

Malik. 1951 M. Al-Muwaththa’. Cetakan: ‘Isa Al-Babiy Al-Halabiy, Mesir., dengan ‘Inayah Muhammad Fuad ‘Abdul Baqiy.

Muflih, Burhanuddin Ibnu. 1400 H. Al-Mubdi’ Syarhu Al-Muqni’. Cetakan: Al-Maktab Al-Islamiy, Damaskus.

Muslim, Abi Al-Fadhl ibn ‘Aliy Al-Dimasyqiy Al-Malikiy. 1992 M. Al-Furuq Al-Fiqhiyyah. Cetakan: Dar Al-Gharb Al-Islamiy. Beirut.

Muslim. 1375 H. Shahih Muslim Bi ‘Inayati Muhammad Fuad ‘Abd Al-Baqiy. Cetakan: ‘Isa Al-Babiy Al-Halabiy, Mesir.

Nujaim, Ibnu. 1290 H. Hasyiyatu Al-Hamawiy ‘Ala Al-Asyabah Wa Al-Nazhair. Cetakan: Istanbul.

Nujaim, Ibnu. 1333 H. Al-Bahr Al-Raiq Syarhu Kanz Al-Daqaiq. Cetakan: Dar Al-Kutub Al-’Arabiyyah Al-Kubra, Mesir.

Nujaim, Ibnu. 1403 H. Al-Asybah wa Al-Nazhair. Cetakan: Dar Al-Fikr, Damaskus.

Rajab, Ibnu. 1352 H. Al-Qawa’id. Cetakan: Al-Khairiyyah, Mesir.

Rusyd, Ibnu. 1379 H. Bidayatu Al-Mujtahid Wa Nihayatu Al-Muqtashid. Cetakan: Musthafa Al-Babiy Al-Halabiy.

Rusyd, Ibnu. 1408 H. Al-Muqaddimat Al-Mumahhidat. Cetakan: Dar Al-Gharb Al-Islamiy, Beirut.

Taimiyyah, Ibnu. 1380 H. Qawa’id Al-Nuraniyyah Al-Fiqhiyyah. Cetakan: Al-Sunnah Al-Muhammadiyah, Mesir.

Taimiyyah, Ibnu. 1398 H. Majmu’ Fatawa Ibni Taimiyyah. Cetakan Al-Su’udiyyah.

Tim Redaksi. 2008 M. Kamus Besar Bahasa Indonesia Pusat Bahasa, Edisi Kempat. Jakarta: Gramedia Pustaka Utama.

Yusuf, Abu. 1326 H. Ikhtilafu Al-’Iraqiyin (Ikhtilafu Abiy Hanifah wa Ibni Abiy Laila) bi Hamisy Al-Umm. Cetakan: Bulaq.

Konsep Akad: Kajian Turats dan Kontemporer

Downloads

Published

2026-01-01